انواع کمیت : ۱) کمیت های اصلی ۲) کمیت های فرعی
کمیت های اصلی : کمیت هایی که یکای آنها به طور مستقل تعریف شده باشد . ۷ کمیت اصلی وجود دارد . طول (متر) ، جرم (کیلوگرم) ، زمان (ثانیه) ، شدت جریان (آمپر) ، مقدار ماده ( مول) ، دمای ترمودینامیکی ( کلوین) ، شدت روشنایی ( شمع)
کمیت های فرعی : کمیت هایی که به کمیت های اصلی وابسته اند . مانند حجم (متر مکعب) ، مساحت ( متر مربع) ، سرعت (متر بر ثانیه) و ….
تعریف یکای زمان : طبق تعریف قدیمی ، یک ثانیه برابر یک هشتاد و شش هزار وچهارصدم (۸۶۴۰۰) شبانه روز است . و بر اساس تعریف جدید ، یک ثانیه زمان لازم برای ۹۱۹۲۶۳۱۷۷۰ ارتعاش یک تابش معین گسیل شده توسط ایزوتوپ خاصی از اتم سزیم است .
ساعت های چرخ دنگ هر سه ساعت یک ثانیه عقب می افتند و ساعت های های کریستال کوارتز هر یک ساعت ، یک ثانیه عقب می افتد . در صورتی که ساعت های جدید سزیمی هر ۳۰۰۰ سال یک ثانیه عقب می افتند . از اینرو ساعت های دقیقی هستند و در دستگاههای GPS مکان یابی جهانی ، از ساعت های سزیمی استفاده شده است .
سیستم استاندارد بینالمللی واحدها (SI) هفت واحد اصلی اسآی را که از نظر بُعد، مستقل هستند، معیّن کردهاست. همهٔ یکاهای فیزیکی دیگر از این یکاهای اصلی گرفته شدهاند که واحدهای فرعی اسآی نام دارند.
یکاهای اصلی اسآی
| نام | نماد | کمّیت | تعبیر | ریشهٔ تاریخی/توجیه |
|---|
| متر |
m |
طول |
«یک متر، مسافتی است که نور در خلأ طیّ فاصلهٔ زمانی ۱⁄۲۹۹٬۷۹۲٬۴۵۸ از یک ثانیه میپیماید.»
|
۱⁄۱۰٬۰۰۰٬۰۰۰ فاصلهٔ بین قطب شمال تا قطب جنوب زمین از طول جغرافیایی |
| کیلوگرم |
kg |
جرم |
«کیلوگرم یکای جرم است؛ برابر جرم نمونهٔ بینالمللی کیلوگرم.»
|
جرم یک لیتر آب؛ لیتر یکهزارم متر مکعب است. |
| ثانیه |
s |
زمان |
«ثانیه، بازهٔ زمانی است که در آن اتم سزیم ۱۳۳ در وضعیّت عادی، ۹ ۱۹۲ ۶۳۱ ۷۷۰ ارتعاش انجام میدهد.»
«این تعریف در مورد اتم سزیم در دمای ۰ کلوین است.»
|
یک روز به ۲۴ ساعت تقسیم شده، هر ساعت به ۶۰ دقیقه، هر دقیقه به ۶۰ ثانیه.
یک ثانیه ۱⁄۸۶۴۰۰ یک روز است.
|
| آمپر |
A |
جریان الکتریکی |
«یک آمپر شدّت جریانی است که اگر از دو سیم نازک راست به طول بینهایت که به فاصلهٔ یک متر و به موازات هم در خلأ قرار دارند، بگذرد، به متر از سیمها نیروی ۲ × ۱۰−۷ نیوتون وارد شود.»
|
«آمپر بینالمللی» در ابتدا به صورت الکتروشیمایی در سال ۱۸۹۳ تعریف شدهبود. این صورت که یک آمپر جریان مورد نیاز برای تهنشین کردن ۱٫۱۱۸ میلیگرم نقره در ثانیه از محلول نیترات نقره است. این تعریف با آمپر اصلی ۰٫۰۱۵٪ اختلاف دارد.
|
| کلوین |
K |
دمای ترمودینامیکی |
«یک کلوین برابر ۱/۲۷۳٫۱۶ دمای نقطهٔ سهگانهٔ آب است.»
«این تعریف برای آبی با ترکیب ایزوتوپی دقیق روبرو میباشد:۰٫۰۰۰۱۵۵۷۶ مول ۲H در هر مول ۱H، ۰٫۰۰۰۳۷۹۹ مول از ۱۷O در هر مول ۱۶O و ۰٫۰۰۲۰۰۵۲ مول از ۱۸O در هر مول ۱۶O.»
|
در مقیاس سلسیوس: مقیاس کلوین از درجهٔ سلسیوس برای نمو یکایش استفاده میکند، امّا در مقیاس ترمودینامیکی (K ۰ صفر مطلق) است.
|
| مول |
mol |
مقدار ماده |
«۱. یک مول جرم دستگاهی است که تعداد اجزای سازندهٔ آن (تعداد اتم، مولکول، یون،...) برابر تعداد اتمهای موجود در ۰٫۰۱۲ کیلوگرم کربن ۱۲ باشد؛ نماد آن "mol" است.»
«۲. هنگام استفاده از مول باید اجزایی که محاسبه میشوند جدا از هم و قابل شمارش باشند یا به عبارت دیگر اتم، مولکول، یون، الکترون، یا دیگر اجزای سازندهٔ اتم یا گروهی از آنها باشند.»
«در این تعریف به اتم کربن ۱۲ غیر مقید و آزاد و در حالت پایدار آن اشاره شدهاست.»
|
وزن اتمی یا وزن مولکولی ضربشده در ثابت جرم مولی، g/mol ۱ |
| کاندلا |
cd |
شدت روشنایی |
«یک شمع شدت روشنایی است که از یک منبع نور تک رنگ با فرکانس ۵۴۰ × ۱۰۱۲ هرتز و پراکندگی روشنایی برابر ۱⁄۶۸۳ وات بر استرادیان به دست بیاید.»
|
توان شمع، که بر پایهٔ نور منتشرشده از یک شمع است. |
اين وبلاگ جهت ارتباط با دبيران علوم تجربي دوره ي متوسطه اول ،اطلاع رساني در مورد روش هاي نوين تدريس در رابطه با آموزش علوم تجربي و فعاليت هاي گروه علوم تجربي استان كرمانشاه مي باشد.